Çeviri yaparken İngilizce'yi ne kadar iyi anlarsanız anlayın, bunu imlâ kurallarına uymadan Türkçe'ye aktarırsanız, izleyenler bu durumdan rahatsız olacaklar ve seyir zevkleri azalacaktır. Belli başlı imlâ kurallarını gözden geçirecek olursak:
Bağlaç olan de, da'nın yazılışı
Dahi anlamında bağlaç olarak kullanılan de, da kendinden önce kullanılan sözcükle ses uyumuna girerek ayrı yazılır.
Hatalı
Alıntı:
Onunda geleceğini bilseydik,
bu kadar zaman bahçede oyalanmazdık.
Doğru
Alıntı:
Onun da geleceğini bilseydik,
bu kadar zaman bahçede oyalanmazdık.
NOT: De, da kontrolüyle ilgili basit bir kural: Ayrı yazılan de, da'yı sildiğimizde cümlenin anlamı bozulmaz. Diğer durumda ise cümle anlamını kaybeder.
NOT: Ayrı yazılan da, de hiçbir zaman ta, te biçiminde yazılmaz. Bunu en yaygın örnekleri:
''Pekte'' değil ''Pek de'' ya da ''Hiçte'' değil ''Hiç de'' gibi.
Bağlaç Olan ki’nin Yazılışı
Bağlaç olan ki ayrı yazılır ayrıca şüphe ve pekiştirme göreviyle kullanılan ki sözü de ayrı yazılır.
Hatalı
Alıntı:
Demekki ona güvenilmezmiş.
Babam dükkâna geldi miki?
Doğru
Alıntı:
Demek ki ona güvenilmezmiş.
Babam dükkâna geldi mi ki?
NOT: Birkaç örnekte ki bağlacı kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır: Çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki.
Soru Eki mı, mi, mu, mü’nün Yazılışı
Bu ek ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak ünlü uyumlarına uyar. Bu ek sorudan başka görevlerde kullanıldığında da ayrı yazılır.
Alıntı:
- Yarın sabah ava çıkacak mısın?
- Yağmur yağdı mı ava çıkılmaz.
Fiil Çekimi ile İlgili Yazılışlar
Gelecek zaman ekinin ünlüleri ile zaman ekinden önceki ünlü, söyleyişe bakılmaksızın bütün şahıslarda a, e ile yazılır.
Hatalı
Alıntı:
- Dün gelemiyeceğini söylemiştin.
- Arabayı alamıyacağımı sanmıştım da.
Doğru
Alıntı:
- Dün gelemeyeceğini söylemiştin.
- Arabayı alamayacağımı sanmıştım da.
Düzeltme işareti (^)
Yazılışları bir, anlamları ve okunuşları ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için, okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine konur. adet (sayı), âdet (gelenek, alışkanlık); alem (bayrak), âlem (dünya, evren); hal (pazar yeri), hâl (durum, vaziyet); hala (babanın kız kardeşi), hâlâ (henüz) gibi.
Sayıların Yazılışı 1. Sayılar metin içerisinde yazıyla yazılır: bin yıldan beri, dört kardeş, haftanın beşinci günü, üç ayda bir, yüz soru, iki hafta sonra, üçüncü sınıf. 2. Buna karşılık saat, para tutarı, ölçü, istatistik verilere ilişkin sayılarda rakam kullanılır: 17.30'da, 1.500 lira, 25 kilogram, % 50 gibi. 3. Saat ve dakikalar metin içinde yazıyla da yazılabilir: saat dokuzu beş geçe. NOT: Sıra sayıları ekle gösterildiğinde rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır; ayrıca nokta konmaz: 8.'inci değil 8'inci gibi.
Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler 1. Cümle büyük harfle başlar: Ak akçe kara gün içindir. 2. Cümle içinde tırnak veya yay ayraç içine alınan cümleler büyük harfle başlar ve sonlarına uygun noktalama işareti (nokta, soru, ünlem) konur:
Atatürk, "Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur!" diyor. 3. İki noktadan sonra gelen cümleler büyük harfle başlar:
Menfaat sandalyeye benzer: Başında taşırsan seni küçültür, ayağının altına alırsan yükseltir. (Cenap Şahabettin)
4. İki noktadan sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralandığında bu örnekler büyük harfle başlamaz: Bu eskiliği siz de çok evde görmüşsünüzdür: duvarlarda çiviler, çivi yerleri, lekeler... (Memduh Şevket Esendal)
5. Kişi adlarından önce ve sonra gelen saygı sözleri, unvanlar, lakaplar, meslek ve rütbe adları büyük harfle başlar: Kaymakam Erol Bey, Sayın Prof. Dr. Hasan Eren. 6. Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar: Neptün, Halley, Dünya,Güneş, Ay vb. NOT: Dünya, güneş, ay kelimeleri gezegen anlamı dışında kullanıldığında küçük harfle başlar.
7. Para birimleri büyük harfle başlamaz: avro, dinar, dolar, lira, yeni kuruş, liret. 8. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar: 29 Mayıs 1453 Salı günü.
Noktalama İşaretleri Nokta ( . ) 1. Cümlenin sonuna konur: Türk Dil Kurumu, 1932 yılında kurulmuştur. 2. Bazı kısaltmaların sonuna konur: Alb. (albay), Yrd. Doç. (yardımcı doçent). 3. Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur: Tren 09.15'te kalktı.
Virgül ( , ) 1. Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur:
2. Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur: Bir varmış, bir yokmuş.
3. Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerinden sonra konur: Datça'ya yarın gideceğim, dedi.
4. Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret, kabul ve teşvik bildiren hayır, yok, peki, pekâlâ, gibi kelimelerden sonra konur: Peki, gideriz. NOT: Metin içinde ve, veya, yahut bağlaçlarından önce de sonra da virgül konmaz.
NOT: Metin içinde tekrarlı bağlaçlardan önce ve sonra virgül konmaz: Hem gider hem ağlar.
Noktalı Virgül ( ; ) 1. Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur: Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul, Aslan, Orhan; kız çocuklara ise İnci, Çiçek, Gönül, Yonca adları verilir.
İki Nokta Üstüste ( : ) 1. Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna konur:
Yeni harfler alındıktan sonra eski yazı ile bir tek kelime bile yazmayan iki kişi görmüşümdür: Atatürk ve İnönü! (Falih Rıfkı Atay)
2. Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur:
Bu kararın istinat ettiği en kuvvetli muhakeme ve mantık şu idi: Esas, Türk milletinin haysiyetli ve şerefli bir millet olarak yaşamasıdır. (Mustafa Kemal Atatürk)
Üç nokta ( ... ) 1. Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur:
Ne çare ki çirkinliği hemencecik ve herkes tarafından görülüveriyordu da, bu yanı... (Tarık Buğra)
2. Kaba sayıldığı için veya bir başka sebepten ötürü açıklanmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur: Kılavuzu karga olanın burnu b...tan çıkmaz. 3. Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun hayal dünyasına bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur: Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz!
Tırnak İşareti ( “ ” ) 1. Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır: Ulu önderin “Ne mutlu Türk’üm diyene!” sözü her Türk'ü duygulandırır. NOT: Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan işaret (nokta, soru işareti, ünlem işareti vb.) tırnak içinde kalır: “İzmir üzerine dünyada bir şehir daha yoktur!” diyorlar (Yahya Kemal Beyatlı)
Kesme İşareti ( ' ) 1. Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır: Fatih Sultan Mehmet’e, Kâzım Karabekir’i, Yunus Emre’yi. 2. Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar: Allah’ın, Tanrı’ya, Cebrail’den, Zeus’u.
Saray, köşk, han, kale, köprü, anıt vb. adları: Dolmabahçe Sarayı’nın.
NOT: Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: Türkiye Büyük Millet Meclisine, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına.
Bu forumda yeni konular açamazsınız Bu forumdaki iletilere cevap veremezsiniz Bu forumdaki iletilerinizi değiştiremezsiniz Bu forumdaki iletilerinizi silemezsiniz Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız
250
